Bilgi
Yenilendik.. Hoşgeldiniz...

  • DOLAR
    4,1024
    % -0,11
  • EURO
    5,0109
    % -0,09
  • ALTIN
    174,9828
    % 0,14
  • BIST
    110.932,48
    % -1,06
Prof. Dr.Göknur Aktay
Prof. Dr.Göknur  Aktay
gaktay@gmail.com
NAFTALINLESEK MI, NAFTALINLEMESEK MI?
  • 0
  • 3584
  • 01 Ağustos 2015 Cumartesi
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
  • +
  • -

Degerli okurlar, bahar temizligi yapilali epey oldu biliyorum; kislik giysiler ve halilar yikanip dürüldü,   gelecek kisa kadar dolap ve sandiklara kaldirildilar. Ancak,  evlerden yükselen naftalin kokulari  geç de olsa bende bu konuda yazi yazma dürtüsü olusturdu. Bahar aylarindan itibaren kisa girinceye kadar yatak odasindaki dolaplardan, kapi arkasinda saklanan hali rulolarindan ve lavabolardan yayilan naftalin kokusunu içinize çeke çeke yasamanin verdigi dayanilmaz agirligi farkedin diye yazdim bu yaziyi.

Naftalin ya da bilinen bilimsel ve dogru ismiyle “naftalen”, beyaz pulcuklar seklinde, kendine özgü keskin bir kokusu olan, suda çözünmeyen, kolaylikla buharlasabilen kati bir kimyasal maddedir. Naftalin günlük yasamimizda,   özellikle güvelerin yünlü kumas ve kürklere zarar vermesini önleme ve ortamdan uzaklastirma,  tuvaletlerde ve lavabolarda  kötü kokuyu giderme ve temizlik amaciyla  kullanilmaktadir. Güve demisken, sahi nedir bu güve? Yünlü giysiler, kürk , ahsap malzemeler ve tahil grubu yiyeceklere zarar veren bir böcektir. Görünüs olarak kelebege benzer. Tahil ve hububat tanesinin iç kisimlarini yiyerek beslenen “tahil güveleri”ne mutfaklarinizda rastlamissinizdir. Bunlar, tahil tanesinin dis kabugu kalincaya kadar taneyi kemirip içini bosaltirlar. “Hali güvesi”, “giysi güvesi” diye bilinen cinsi ise, hayvansal ürünlerden yapilmis (yün, deri, ipek vs) giysilerin koltuk alti, bacak arasi, dikis aralari ve yaka altlarina yerleserek kumasi kemirir, yer bitirirler.

Naftalin kati oldugu halde neden havada asili kalan keskin bir kokusu vardir? Çünkü naftalin,   kati haldeyken sivi hale geçmeden gaz haline dönüsebilen bir kimyasaldir. Giysilere ve halilara sinen kokusunu, kisliklar çiktiktan sonra da haftalarca solumaya devam edersiniz.   Güve ve hasereler de bu keskin kokuyu sevmezler ve bu kokunun oldugu yere yaklasmaz, kaçarlar. Oysa insanlar bu kokuyu içlerine çekmekte bir sakinca görmezler. Giysilerden ve evlerden yayilan o keskin naftalin kokusunu seven birçok kisi tanirim. Canlilar üzerindeki zararlarini bilseniz, naftalin kullanmayi sonsuza dek birakirsiniz eminim.

Yogun naftalin kokusuna günlerce, haftalarca maruz kalma sonucunda kansizlik nedeni olacak düzeyde  alyuvar sayisinin azaldigi   bildirilmistir. Naftalin ayrica kanser yapici kimyasallar sinifinda yer almaktadir, akciger ve girtlak kanserlerine neden oldugu gösterilmistir.  Son zamanlarda,  kisirlik (infertilite) nedeni olabilecegi de tartisilmaktadir. 

Naftalin kokusunu sevenleri uyarmak isterim,  aldiginiz her nefeste, maruz kalma süresi ve maruz kalinan miktara bagli olarak ilerleyen yillarda yukarida sayilan zararlari görme olasiliginiz artacaktir. Özellikle çocuklarin, kimyasal maddelerin zararlarina yetiskinlere göre daha duyarli olduklarini hatirlatmak isterim. Naftalinli evlerde büyüyen çocuklarin yasamlari boyunca maruz kaldiklari naftalinin verecegi zarar kansizliktan lösemiye, kisirliktan akciger ve girtlak kanserine kadar uzanabilir.

1998 yilinda yaptigimiz bir çalismada, deney hayvanlarina zerk ettigimiz naftalinin kan dolasimina geçtikten sonra akciger basta olmak üzere birçok organda zararli etkilerinin oldugunu tespit ettik.  Solunum yoluyla alinmasa bile hedef organ olarak akcigeri seçen bir zehirdir naftalin. Solunum yoluyla maruz kalinan naftalinin akcigere verecegi zarar elbette daha da çok olacaktir.  

Göz ardi edilen en önemli maruziyet sekli, lavabolardaki naftalin tabletlerinden suya karisan naftalinin  deniz, göl, akarsu  ve topraga ulasmasi sonucunda, buralarda yetisen ürünlerin canlilar tarafindan besin olarak tüketilmesidir. Naftalinle bulasmis su/deniz ürünleri, sebze/meyve ve bitki tüketimi ile tehlikenin boyutu gittikçe artmaktadir. Avrupa Birligi ülkelerinde 2008 yilindan itibaren naftalin içeren tüm ürünlerin kullanimi yasaklanmistir.

O zaman naftalini hayatimizdan çikartalim mi?  Kesinlikle evet!!

Peki “güveleri uzaklastirmanin en etkili ve güvenli yolu naftalin degilse nedir?”  diyecek olursaniz, giysileri, yiyecekleri ve dolaplari sik sik temizlemek, güneslendirmek  en etkili yöntemdir diyebilirim. Kisacasi, en etkili yöntem güve olusmasini önlemektir.

Güveden korunmada,  anneannemin anneme ögrettigi ve benim de annemden ögrendigim yöntemleri aktarmak isterim.  Kaldirilan yünlü giysi ve halilarin arasina sabun koymak, rendelenmis sabun serpmek, kuru tütün yapragi birakmak, kurutulmus portakal kabuklari serpmek Size de öneririm, miktarlarini fazla tutmanizda fayda var.  Dolaplarin, bazalarin ve valizlerin içine de bu saydigim malzemeleri yerlestirmek etkilerini artiracaktir.

Bunlar benim uyguladigim yöntemler. Ancak,    bazi bitkilerin kurutulmus kök ve yapraklari da bu amaçla kullanilmaktadir, ör.  Lavanta paketleri, lavanta yagi, Sedir agaci talasi, kâfur, biberiye, kokulu yonca, limon kabuklari.

SONSÖZ: Güvelerin verdigi zarardan daha büyük zararlara neden olan naftalini yasaminizdan çikartin, rahat bir nefes alin.

 

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM