• DOLAR
    7,7505
  • EURO
    9,1334
  • ALTIN
    474,94
  • BIST
    1,1746
Sevil Aydoğan
Sevil  Aydoğan
sevilaydogan@malatyasonsoz.com.tr
ESKİLER DAM LOĞLAR SİVİK TAMİR EDERLERDİ
  • 0
  • 1757
  • 13 Eylül 2019 Cuma
  • 1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız
  • +
  • -

Eskiler dam loğlar Sivik tamir ederlerdi.

İşte bunları yapmanın şimdi tam zamanı.

Eskiden kışlar daha sert olur…

Yağmurlar karlar daha çok yağardı.

Eskiden evlerin hemen tamamının üstü toprak saman karışımı topraktan dam olurdu.

Bu evlerin üstüne dam dendiği için her evin damında da Loğ denen taştan yapılma…

Ağırlığı otuz kilo kadar olan ve kenarlarında küçük oyukların olduğu ve o oyuklara loğ çekecek tahta aparatın yerleştirilerek loğun çekilerek damın Loğlandığı zamanlar olurdu.

Büyük ihtiyaç olan bu loğlar her evin damında mutlaka olurdu.

Kimseden istenmeyecek önemli bir ihtiyaçtı loğ.

Yağmurlar yağmadan önce her yıl, sonbahar mevsimi geldiğinde bir iki kez hafif yağmur yağdığında evin sahibi hemen dam’a çıkar, samanları damın toprağının üstüne serper, damın nerelerinden aşağıya, evin içine sızdıracak yağmur damlacıkları varsa oralar iyice loğlanır, sertleştirilirdi.

Damların kenarlarına Sivik denirdi.

Sivikler dam da su birikmeden damın aşağıya meyilli taraflarından hemen aşağıya akacak yerler olduğu için buraların bakımı daha önemli idi.

Çünkü Sivikler damdan aşağıya aktı mı veya düştü mü yağmur kerpiç duvara akar ev çökerdi.

Çünkü evin tamamı kerpiçten yapılmıştı.

O nedenle sivikler önemle bakım isterdi.

Siviklerin durumuna göre ve evin konumuna göre siviklere belli aralıklara Çortun konurdu.

Çortun ise yaklaşık yetmiş santim boyunda, on beş antim kalınlığında, yuvarlak bir ağacın içi oyularak kenarları açık olarak siviklere yerleştirilen ve damda yağan yağmur sularının veya eriyen kar sularının birikmeden damdan aşağıya akmasını sağlardı.

Çortun’un yeri sağlam olmalıydı ki sular evden ileri doğru aksın ve evin temeline su akıtmasındı.

Damlar genel de yağmur yağmadan önce kuvvetle loğlanır, gerekli yerleri tamir edilerek samanlı çamur ile sağlamlaştırılırdı ki kışın dam da biriken kar suları aşağıya yani evin içine herhangi bir yerinden damlatmasın.

Eskiden kışın kar çok yağdığı zaman karın dam da kalması beklenmez, kar yağışı durduğu anda hemen dama çıkılır ve damdaki kar kürünürdü.

Dam kürümek bir kültür işidir.

Eğer damı kürürken fazla bastırırsan damım toprağını kazırsın ki bu daha çok iş açar ev sahibinin başına.

O nedenle kar bir usül ile kürünürdü.

Kürünen karlar damdan aşağına atılır ve evin duvarından bir metre ileri doğru atılırdı.  Sonradan da aşağıdan kürekle, eriyen karlar evin temeline akmasın diye ileri fırlatılırdı.

Hatta bu arada evin küçük çocukları, aşağıya kürünen karın yığılmasıyla birlikte dama çıkar o karın yüksekliğinden aşağıya kayarlardı.

Bunu zevkini hiç bir şey vermezdi çocuklara.

Evi ayakta tutan kerpiç duvarlar su alır, nem kaparsa yıkılma, çökme tehlikesi ortaya çıkardı.

O nedenle eskiler demişler ki “Duvarı nem, adamı gam öldürür”

Birde damı loğlanırken çok dikkatli etmek lazımdır.

Yoksa Loğ damdan düşürülürse onu tekrar dama çıkarmak oldukça zahmetli bir iş olurdu.

Çünkü Loğ çok ağırdır.

Loğ’u damdan düşürmek zaten başlı başına bir acemilik işaretidir.

Ayrıca dam loğlanırken ne yavaş ne hızlı olarak loğlanırdı.

Çünkü hızlı loğ çekilirse evin tavanındaki damı tutan ağaçlara zarar verilir, evi sallaırn, dam çatlardı.

Eğer ağır çekersen bu defa damın toprağındaki loğun çekildiği yer çökme yapardı.

O nedenle belli bir üslup ile loğ dama sürülür veya çekilirdi.

Eskiden çok az evin damı kiremitli idi.

Hemen her ev damlı idi.

Dama çıkan merdiven ise en sağlam merdiven olurdu.

Çünkü dama o evin hemen her yükünü taşırdı.

Gene bu aylarda bulgur kaynatılır, damda kurutulurdu.

Kışlık yiyeceklerden kurutmalıklar dama kuruturdu.

Çamaşırlar gene dama gerilen iplerde kurutulurdu.

Pekmez, eşgi, tarhana gibi şeyler hep evin damında kurutulur,  güneşletilerek kurutulurdu.

O nedenle dama çıkan merdiven sağlam olmalıydı ki dama çıkanın ağırlığını taşısın, kırılmasın.

Eskilerinin hayatında ne kadar zorluk var olsa da insanlarımız şimdikine göre çok daha huzurlu, mutlu ve hakkına razı olarak, kadere iman ederek yaşamlarını sürdürürlerdi.

Şimdi her şey ne kadar da eğişti.

 

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.
Malatya Sonsöz Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2018 malatya haber