• DOLAR
    5,0708
    % 1,53
  • EURO
    5,9025
    % 1,32
  • ALTIN
    198,5430
    % 0,21
  • BIST
    95.218,58
    % -2,05

Erken Teshis ve Diyetin Önemi

"Çölyak artik bir yasam tarzi." diyen Malatya Çölyaklilarla Dayanisma Dernegi Baskani Serpil Karslioglu, konu ile ilgili farkindalik çalismalarinin arttirilmasina ve erken teshisin önemine dikkat çekerek "Çölyak hastaliginin erken teshisinde, ince bagirsak ve diger organlarda henüz ciddi hasar gelismediginden tedavi umut vericidir. Bu durum erken teshis ve zamaninda diyete baslamanin öneminin altini ciddi sekilde çizmektedir." dedi. Çölyak ürünlerinin pahaliligina da deginen Karslioglu ürünlerin marketlerde çogaltilmasini, ilçelere de indirgenmesini, fiyat konusunda da duyarlilik beklediklerini açikladi

Erken Teshis ve Diyetin Önemi

>>Hanife Sari’ nin Röportaji

Çölyak hastaligini ve derneginizi henüz tanimayan okuyucularimiz için deneginizden ve çölyak hastaligindan kisaca bahsederseniz neler söylersiniz?

Çölyak Hastaligi ince bagirsagin, gluten adli proteine karsi ömür boyu süren ve kroniklesen alerjisi, hassasiyetidir. Bugday, Arpa, Çavdar ve Yulaf gibi tahillar gluten  içerir. Alinan gida, ince bagirsakta bilesenlerine ayristirilip bagirsak mukozasi üzerinden kana karisir. Vücudumuzun yeterince gida alabilmesi, ince bagirsakta çok sayida bulunan ve villus çikintilari olarak adlandirilan kivrimlar tarafindan saglanir. Çölyak Hastalari glutenli yiyecekler tükettiklerinde bagirsak mukozasinda alerji nedeniyle villus çikintilari ve kivrimlari tahrip olarak azalir ve küçülürler. Böylece bagirsak yüzölçümü gittikçe azalir ve alinan gidalar emilemez hale gelir. Sonuçta beslenme yetersizligi, arkasindan da hastalik belirtileri ortaya çikar. Dernegimizi Nisan 2016’ da kurduk. Battalgazi Belediye Baskanimiz Selahattin Gürkan’ in girisimiyle Battalgazi ilçesinde bulunan belediye binasinda dernegimize yer verildi, orada faaliyetlerimizi yürütüyoruz, kendilerine tesekkür ediyorum bu konuda.

Her 100 kisiden 95’inin  çölyak hastaligini bilmedigi tespit edilmis bu konuda neler söylersiniz, hastaligin belirtileri neler, teshis sonrasi yapilan diyetin önemi nedir?

Suan Malatya’da 900’ e yakin çölyak hastasi var. Çölyak artik günümüzde yayginlasan bir hastalik ve maalesef, bilmiyor insanlar.  Türkiye’de her 100 kisiden biri çölyakli. Bunlarin içinde tani almayanlar çok fazla, tani alanlar sadece bunlar ve bunlar buzdaginin görünen kismi. Maalesef baska hastaliklarla karistiriliyor. Çocukluk çaginda çikabildigi gibi her hangi bir yasta da çikabiliyor. Bebeklik çaginda tani alanlar daha sansli beslenme konusunda, çünkü damak tatlari ona göre gelisiyor, hayatlarini ona göre düzenliyorlar, sonradan tani alanlar için biraz daha zor çünkü o yasa kadar damak tadi zaten gelismis ve bunu degistirmek zorunda. Çölyak hastaliginin çesitleri var,  klasik çölyak hastaligi, klasik olmayan a tipi çölyak hastaligi, sessiz çölyak hataligi, potansiyel çölyak hastaligi.    Klasik çölyak hastaligi genellikle çocuklar 6 ay olduktan sonra besinlerini gluten eklenmesiyle ortaya çikan hastalik. Klasik olmayan a tipi çölyak hastaligi 5-7 yasindan büyük olan çocuklarda ve yetiskinlerde görülen hastalik. Sesiz çölyak hastaligi herhangi bir belirti bulunmayan saglikli görünen çocuklarda baska sebeplerde tarama yapilirken ortaya çikan çölyak hastaligi. Potansiyel çölyak hastaligi potansiyel kan testi pozitif olmasina ragmen ince bagirsakta normal ya da hafif degiskenlik gösteren gruptur.  Hiç bir semptom vermez önceleri bir rahatsizlik olmamasina ragmen ilerleyen zamanlarda hasta olma riski tasirlar.  Bu yüzden kontrollerinin aksatilmamasi gerekiyor. Bu taniyi alabilmesi için hastaligin belirtilerinin olmasi gerekir. Karin sisligi, tedavi edilemeyen kansizlik, çocuklarda büyüme geriligi, çocuklarin dislerinde çürümeye veya yaygin mine kaybi, tekrarlayan ishal, istahsizlik, kusma, agiz içi aflar, sinirlilik, yasa göre kilo azligi, kemik erimesi, ciltte kasintili döküntüler, çocuklarda huy degisikligi ergenlik gecikmesi, adet düzensizligi, kisirlik, prematüre düsük kilolu dogumlar bu hastaligin belirtileridir.  Bunlar varsa ve geçmiyorsa bir doktora gidip çölyak testi yaptirmak gerekiyor. Bu testte çölyak olunup olunmadigi kanla belirleniyor. Kanda çölyak pozitif çikmissa aninda endoskopi yapilip biyopsin aliniyor. Onda da pozitif çikarsa çölyak teshisi konuluyor hastaya ve ondan sonra kontrollerine gidiyor hasta.  Önce 3 ayda bir sonra 6 ayda bir sonra yilda bir tedavi görüyor. Bunun ilaci yok tek bir çözümü var o da ömür boyu glutensiz beslenecek kisi. Bir çay kasigi kadar gluten kaçirmak bir bardak çamasir suyu içmekle es deger bir çölyakli hasta için. Çölyak hastaliginin erken teshisinde, ince bagirsak ve diger organlarda henüz ciddi hasar gelismediginden tedavi umut vericidir, ancak hastaligin henüz bilinmedigi dönemlerde ölümcül olma oraninin yüzde10′ lara dayandigi da bilinmektedir. Bu durum erken teshis ve zamaninda diyete baslamanin öneminin altini ciddi sekilde çizmektedir. Çölyak tanisi almak sadece glutensiz beslenmeye baslayarak hastalik ile ilgili yakinmalari kontrol altina almayi saglamakla kalmayacak, ayni zamanda vücutta savunma mekanizmasinin aktif hale geçmesi nedeniyle olusan rahatsizliklarin da tedavisini baslatacaktir. Otoimmünite dedigimiz vücudun kendi kendine yaptigi tahribatlar, hashimoto, tiroidi, tipl diyabet, ciltte yaralar ayrica demir eksikligi anemisi ve kemik erimesi örnek olarak verilebilir. Bu hastaliklarin herbiri de ayri ayri hayati tehtid ederek ciddi tahribatlara yol açabilecek kapasitededirler. Dolayisi ile teshis ve sonrasinda kaçaksiz bir diyetin önemi tartisilmak bir gerçekliktir. Çocuklar bu durumda bazen kaçamak yapabiliyor.  Diyetten sikilip yememesi gereken seyleri yiyebiliyor bu da rahatsizliklarini arttiriyor ister istemez. Bu noktada irade ve ailenin durusu, kontrolü çok önemli.  Bu noktada aileye ve ögretmenlere büyük bir is düsüyor.  Öte yandan çölyak hasatligin yüzdesi birinci derecedeki akrabalarda yüzde 4- 11 arasinda. Ikinci derece akrabada yüzde 5 hastanin çocuklarinda yüzde 10-13 arasinda. Degisen yüzdeler var. Bir ailede 3-4 çocugu birden olan çölyak hastasi olan kisiler var. Bu ayni zamanda bir diyabeti de tetikliyor yani çölyakli hastamiz diyabet olabiliyor diyabet olan hastamiz çölyak olabiliyor. Karaciger, böbrek gibi hastalikli da tetikliyor. Diyete uymazsa kisi ince bagirsak kanserine çevirebiliyor. Bu yüzden dernek olarak diyeti önemsiyoruz.  Çünkü Çölyak artik bir yasam tarzi.

Ürün temin etme noktasinda yasanan sorunlar,  yapilan destekler ve yaptiginiz çalismalar için neler söylersiniz?

Çölyak ürünlerimiz maalesef çok pahali bir kismi yurt disindan ithal edildigi için bu hastaliga zengin hastaligi da deniliyor. Mesela normal makarnanin fiyati 1-2 lirayken bizim makarnalar 14-15 lira bir paketi.  Çocuk hastalar için bu durum daha zor, anne babalar ‘markete gittigimizde çocugum çikolata istiyor gofret istiyor’ diyor ve dönüp almak zorunda kaldiklarini belirtiyorlar.  Bir gofret 15 lira.   Bu da bütçeyi zorluyor haliyle. Türkiye’ de geneli fiyatlar bu sekilde ve belli bir kaç markette satiliyor bu da sorun teskil ediyor. Bu yüzden bu ürünlerin marketlerde çogaltilmasini istiyoruz, fiyat konusunda da duyarlilik bekliyoruz. Maalesef ilçe ve köylerimizde de çölyakli hastalarimiz var onlarin bu ürünlere ulasmasi merkezde oturan kisiye göre daha da zor. Son yillarda illerde farkindalik çalismalari yapiliyor. Geçtigimiz günlerde Büyüksehir Belediye Baskanimiz Ahmet Çakir duyarlilik gösterdi ve glutensiz un temin etmisti bu suan için bir baslangiç. Bunun devaminin olmasi gerek, biz bunun için ugrasiyoruz. Çünkü yardimlar yetersiz disariya çiktigimizda biz çölyak hastalarinin yiyebilecegi bir seyler yok maalesef.  Bunlar sorun teskil ediyor. Sayin Valimiz Ali Kaban da duyarlilik gösterdi ve dernegimizi ziyaret ettiler.  Onlarin da bu konuda yardimlari var. Bundan sonrada destekler söz konusu olacak.  Yardimlarini esirgemedikleri için hepsine tesekkür ediyorum.   Ayrica bu hastaligin ders kitaplarinda da yer edinmesi gerekli.  Milli Egitim Bakanliginin bu konuda bir çalismasi olacak. Okul yönetiminin çocuklarin ve kantinde görev yapan kisilerin bu konuda bilinçlendirilmesi gerekiyor.  Özellikle okullarda beslenme saatlerinde çölyakli çocuklarin da düsünülmesi gerekli.   Okul kantinlerinde glutensiz ürünün bulundurulmasi gerekiyor. Maalesef bunlar suan için bir eksiklik. Hastanelerde, yurtlarda, otobüs terminallerinde, uçaklarda glutensiz ürün yok maalesef yolculuk yaptigimizda yiyeceklerimiz yanimizda olmak zorunda. Bunun için bazi görüsmeler yapiyoruz. Halk Sagligi Müdürlügümüz ile görüstük onlarla da ortak bir çalisma yapacagiz insallah her bransta hekimin hastaligin kronik olmayan belirtileri konusunda bilgili olmalari konusunda. Okullarda çocuklara ve ögretmenlere çölyak hakkinda bilgilendirme seminerleri verecegiz ve çölyak hastaligi ile ilgili farkindalik olusturacagiz.  Suan Ziraat Fakültesine yulaf dikimi yaptik, Antalya Çölyak Dernegi ile. Yazin bunun hasadi yapilacak islemesi yapilacak ve çölyaklilara yulaf bisküvisi veya unu olarak dagitimini yapacagiz.  Insallah bu tür projeler giderek artar.  Biz özellikle hiç geliri olmayan kisilere yardim etmeyi amaçliyoruz.  9 Mayis Dünya Çölyaklilar Gününde Büyüksehir Belediye Baskanimiz bizlere bir etkinlik düzenleyecek.  Gündüz çocuklar için aksam da hem yetiskinler hem de çocuklar için. Bu etkinliklerde hep bir araya geliyoruz hepimiz ayni yemegi yiyoruz acaba içinde ne vardir diye düsünmüyoruz çünkü hepimiz glutensiz besleniyoruz.  Bu toplantilarda yalniz olmadigimizi animsiyoruz.  Bu etkinliklerin artmasi gerek, Çölyak  çalistaylari yapiliyor  mecliste  bir çölyak komisyonu kuruldu, 12 milletvekili 4 partinin ortak katilimiyla. Komisyon çalismalari var, nisan ayinda da Balikesir’de toplantilar devam edecek sanirim. Birçok talep vardi, onlar kabul edilirse hayatimiz biraz daha kolaylasacak insallah.

Çölyak teshisi konan kisilere neler tavsiye edersiniz, son olarak neler eklersiniz?

Sosyal medyanin kullanilmasiyla diger çölyak olan kisilere rahat ulasilabiliyoruz.  Nasil yemek yapacagini bilmeyen kisiler soysal medyadan faydalaniyor. Malatya çölyak WhatsApp grubumuz var kisiler oradan paylasim yapiyor, neler yapilmasi gerektigi ile ilgili, nasil yemek yapilacagi ile ilgili.   Bundan 10-15 yil öncesinde ürün bulmakta çok sikinti çeken hastalarimiz vardi suan ürünlere biraz daha kolay ulasabiliyoruz ücretleri ne kadar pahali olsa da eskisi kadar ulasamiyor degiliz. Suan 500’ e yakin üyemiz var digerlerine ulasamadik ama iletisime geçmeye çalisiyoruz. Civar illerden arayan ve bilgi almak isteyenlerede yardim ediyoruz, Bingöl, Mus gibi yerlere. Oralarda yiyecek bulmak biraz daha zor Malatya’da bulabiliyoruz çünkü dogunun batisi batinin dogusu konumunda. Oralarda büyük marketler fazla bulunmamakta. Hem de ücretler fazla oldugu için kirsal kesim biraz daha az bu ürünlere erisebiliyor. Bu ürünlerin buralara indirgenmesi lazim. Uzak ilçemizdekiler bile merkeze gelip ihtiyacini aliyor tekrar ilçeye dönüyor.  Çölyak hastalarinin tedavisi ömür boyu diyet bunun disinda bazi kisiler çölyaklilara söyle diyor ‘bunlara inanmamak gerek bitkisel tedavi ediyorum’ diyor. Bu tip kisilere inanilmamasi gerek. Tamam diyet yorgunlugu olabilir kisi bikiyor ama bu sekilde onlara inanilirsa hem parsindan hem sagligindan oluyor kisi. Çölyagin tek tedavisi ömür boyu diyet suan için baska bir tedavi yöntemi yok.  Bu kisilere inanip hayatini kaybeden kisilerde var maalesef bu yüzden bu kisilere inanmamak lazim. Glutensiz beslenirken özellikle çapraz bulasmaya çok dikkat etmek gerekiyor özellikle evlerde.  Glutensiz ve gluteni ürünlerin temas etmemesi gerekiyor. Özellikle teflon tencere ve tahta kasik glüteni tuttugu için çölyakli bireyin kullandigi malzemelerin ayri olmasini gerektiren hassas bir hastalik maalesef.

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

BİR DE BUNLARA BAKIN

Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.
Malatya Sonsöz Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2018 malatya haber