• DOLAR
    6,0571
    % 0,02
  • EURO
    7,0493
    % 0,16
  • ALTIN
    232,0355
    % -0,07
  • BIST
    99.956,90
    % -0,34

Böbrek Naklinde Bölgemize Hitap Ediyoruz

Karaciger naklinde büyük basarilara imza atarak Avrupa birinciligini ve dünya ikinciligini elinde bulunduran Malatya, böbrek naklinde de elle tutulur sonuçlar elde ediyor

Böbrek Naklinde  Bölgemize Hitap Ediyoruz

 

Ilimizde ilk olarak 5 yil önce Turgut Özal Tip Merkezi bünyesinde kurulan Böbrek Nakil Merkezi, çevre sehirlerden ve yurt disindan da hasta çekiyor. Basari oraninda iyi yerlerde olan ancak bagis noktasinda büyük sikinti çeken Nakil Merkezi, Malatya’da tek yetkili kurum olma unvanini elinde bulunduruyor…

 Böbrek nakli ile ilgili tüm merak ettiklerimizi Nakil alaninda Amerika ve Almanya’da egitim gören Turgut Özal Tip Merkezi Böbrek Nakil Sorumlu Cerrahi Doç. Dr. Turgut Piskin ile görüstük… Bu güne kadar 161 nakil yaptiklarini, bunlardan 50’sinin canli donörden, 111’inin de kadavradan oldugunu belirten Doç. Dr. Piskin, böbrek naklinin yasam kalitesini artirdigini söylüyor…

 

Böbreklerin vücudumuzdaki fonksiyonu nedir, böbrek yetmezligi durumunda ne gibi tedavi sekli uyguluyorsunuz?

 

 

Saglikli böbreklerin vücudumuzda üç temel görevi vardir, kanimizi temizler, sagligimiz için gerekli minerallerin, tuzlarin ve suyun düzeyini ayarlar. Diger vücut fonksiyonlarini kontrol eden hormonlar üretirler. Vücudumuzdaki birçok organin düzenli olarak çalisabilmesi böbreklere baglidir. Kisi böbrek yetmezligine girdigi durumlarda üç çesit tedavi seçenegimiz var. Bunlar; Hemodiyaliz, periton diyalizi ve böbrek naklidir.

 

Bir hasta böbrek yetmezligine girdiginde ne yapmali, hangi durumlarda nakil yapilir, bize kisaca anlatir misiniz?

 

 

Bir hasta böbrek yetmezligine girdigi andan itibaren nefrologlarin kontrolünden geçmeli. Çünkü bir insan böbrek yetmezligine girdikten hemen sonra nakil asamasina gelmeyebiliyor. Iyi bir takip ve uygulamalarla 3-5 yil kendi dogal böbrekleri ile idare edebiliyor. Diyelim bu asamalari geçti ya diyaliz ya da nakile karar verildiyse hastayi hizlica nakile hazirlayip, naklimizi yapiyoruz. Ortalama kalis süreleri 4-5 gün. Bunun sonunda taburcu olduklarinda takipleri sürüyor.  Nakil sonuçlarina göre yapilan istatistikte hastanin egitim ve is hayatina hizli döndügü saptanmis. Yasam süresi açisindan baktigimizda diyaliz hastayi sadece hayatta tutmak içindir. Ancak nakilde yasam kalitesi artar ve günlük hayatina kisi rahatlikla döner.

 

 

Hocam böbrek nakli nasil yapilir, doku uyumu sart midir?

 

 

Organ kaynagi bizde iki sekilde olur. Ilki canli donörden alinan organ kaynagi, digeri de Kadavradan yani ölülerden alinan organ kaynagidir. Canlidan nakillerde yasal olarak 4’üncü dereceye kadar olan akrabaliklarda herhangi bir ek islem yapilmadan organ bagislanabiliyor. Ama bundan daha öte akrabaliklarda mutlaka etik kurul onayindan geçmesi gerekmektedir. Canli nakilde doku uyumu sart degil ancak kadavradan yapilacak olan nakilde doku uyumu sart. Eskiden canlidan nakilde doku uyumu isteniyordu ancak simdi mevcut güncel tedavilerle bunun üstesinden gelindigi için bu sart ortadan kaldirildi. Ama canlidan da kadavradan da nakilde kan grubu uyumu sart.

 

 

Bagislanan organ ilk sirada yer alan kisiye mi naklediliyor, nakil merkezlerinin bu durumlarda herhangi bir keyfiligi söz konusu olabilir mi, yasanabilecek saibelerin önüne nasil geçilebilir. Nakil yapilacak kisiyi nasil belirliyorsunuz?

 

 

Organ bagislanirken de nakledilecek kisi belirlenirken de çok titiz çalisiliyor. Bagis yapilirken etik kurul onayindan geçmesi gerekiyor. Etik kurul daha önce hastaneler bünyesinde olan bir seydi sonradan bu degistirildi. Simdi Saglik Bakanligi’nin baslattigi yeni bir uygulama ile içinde Il Saglik Müdürlügü’nden bir yetkili, Emniyet kaçakçilik Sube Müdürlügü’nden bir yetkili, Vali yardimcisi, Halki temsil eden esnaf ve sanatkarlardan biri, bagimsiz avukat, psikiyatristin bulundugu kurulun onayindan geçmesi gerekiyor.  Öyle “organimi bagisliyorum” deyince hemen bagis olmuyor. Bu çok zor bir sey, yine de bu konuda “merkezler kandirilabilir mi?” devlet bunu da düsünmüs ve kaçakçilik subeden bir polisi ve bir avukati da etik kurula almistir. Bunu sebebi de belgede sahteciligi engellemek. Olusabilecek saibeleri önlemek adina Saglik Bakanligi’nin böyle bir uygulamasi oldu ve bu uygulama bizleri de rahatlatti, bunun sorumlulugu bizden çikmis oldu. Kadavradan yapilan bagista ise direkt olarak saglik Bakanligi’na bagislaniyor, o organ kamunun mali olmus oluyor. ihtiyaç halinde devlet dagitimini yapiyor. Keyfiyeti engellemek adina seffaf bir nakil islemi yapilmaktadir.  Örnegin bir bagis oldu, doku uyumuna göre bakanlik bir liste gönderiyor. Genellikle çocuk hastalar disinda eriskinlerde bir organa 10 kisilik bir liste gönderilir. Bu 10 kisilik listede ilk siradaki kisi en fazla doku uyumu olan, listeye en erken yazilan, yasina göre hastaligina göre bir puantaj olusturuluyor ve alinan puanlara göre hasta siralandiriliyor.  Bu siralamada da yapilan kontrollerde kimi neden elediginizi bir raporla bakanliga mutlaka bildirmeniz gerekiyor.

 

Peki hocam organ bagisi konusunda ülkemizin siralamasi nasil?

 

Dünyada organ bagisi noktasinda çok iyi yerler var, ABD bunun iyi organize edildigi bir ülke, Avrupa Birligi ülkeleri de kendi aralarinda bir havuz olusturduklari için iyi ülkeler. Geri kalan ülkeler içerisinde de Iran’in durumu iyi. Bizler maalesef çok iyi ülkelerden degiliz. Bizde kadavradan organ bagisi noktasinda bir kisir döngümüz var ve maalesef bunu asamiyoruz. Kadavradan organ bagisi gelismis ülkelerde milyonda 33’tür. Ama Türkiye’de bu oran yüzde 4’lerde ve bu bizim iyi halimiz, maalesef Malatya bu konuda daha kötü illerden biri… Bati bölgelerimiz bagis noktasinda yüzde 16’lar civarindayken bu oran doguya geldikçe yüzde 1’lere kadar düsüyor. Malatya’da 500 civarinda Türkiye genelinde de 26 bin civarinda nakil bekleyen hasta var.

 

Nakillerdeki basari oranina baktigimizda neler söyleyeceksiniz, ülkemizde bu isi yapan kaç merkez var?

 

Yapilabilirlik ve sonuçlar açisindan baktigimiz zaman Türkiye’de  60 tane ruhsatli böbrek nakil merkezi var. Bu sayi 20 iken de yapilan nakil 3 binler civarindaydi. Sayi 60’a çikti nakil sayisi hala 3 binler civarinda… Ve kadavradan yillik yapilan böbrek nakli sayisi 400-500 civarinda ve yillardir da bu civarda kaliyor. Yani biz geri kalaninin neredeyse tamamini canli donörden yapiyoruz. Su anda nakil bekleyen 25 bin civarinda böbrek yetmezligi yasayan hasta var. her yil da  bunlarin üzerine 3-4 bin zaten ekleniyor. Buradan çikan sonuca göre eklenen rakami bile eritmekte güçlük çekiyoruz. Bu nedenle bu rakam yerinde sayiyor. Basari oranina gelince; Bir insan  böbrek yetmezligine girdiginde önünde iki seçenek var, ya hemodiyalize girer ya da nakil yapilir. Bunlardan en fizyolojik olani ve sonuçlari en iyi olani böbrek naklidir. Böbrek naklinin de  kendine göre eksileri var. bunlari da oranladigimizda 5 yillik basari oranlari ile kiyasladiginizda canli donörden yapilan nakil sonuçlari  kadavradan alinanlara göre çok daha iyi sonuçlar veriyor. Canli donörden nakil yaptiktan sonra bir yillik hasta sag kaliminin yüzde 98’in üzerinde olmasi gerekiyor. Böbregin de yüzde 95 oraninda çalisir vaziyette olmasi gerekiyor. Yani siz canli donörden yüz hastaya nakil yaptiysaniz bu yüz hastadan kaybetme oraninizin yüzde 2’yi geçmemesi lazim. 1 yilin sonunda takilan yüz böbregin en az 95’inin çalisiyor olmasi gerekir. Hasta sag kalim orani çok degismese de organ sag kalim orani bir anda yüzde 58’e düsüyor. 5 yillik sonuçlara gelince de canlida bu oran yüzde 75’e düsüyor. Ölüden alinanlardan ise yüzde 65’e düsüyor.

 

 

Bagi oraninin düsüklügünden sikayetçisiniz, Insanlar risk almak istemiyor, vericinin bagis sonrasi karsilasabilecegi riskler nelerdir, bu korkuyu nasil yenebilirler?

 

Kadavradan bagista organ bagislanmadigi zaman zaten topraga gömülüyor. Ama maalesef toplumumuz bu konuda da çok dirençli. Canli donörlerin ise tirnagina zarar gelsin istemiyoruz. Çünkü bir insanin donör olabilmesi sadece istemesiyle gerçeklesen bir sey degil. Bir insan donör olmaya karar verdiginde organ takilacak kisinin en az 10 kati daha fazla tetkik ediliyor. Çok genis bir yelpazede arastiriliyor. Yapilan istatistiklere göre donör olabilmek için yola çikan her 3 bireyden biri elenir. Birçok hasta kendini çok saglikli sanirken yapilan tetkikler neticesinde saglikli olmadigi için elenir. Kalan en sagliklilarin organi alinir bu sagliklilarin organi alinirken de bunlari hiçbir riske maruz birakmamamiz gerekir. Örnegin 40’li yaslarda bir insanin böbregini aldiniz, bu sahsin ömrü de ortalama 80 yilsa önündeki 40 yil diyalize girmeyecek sekilde yasayacagi verileri elde etmeniz gerekir. Ama bu garanti degildir tabi. Karsilastigi çesitli çevresel faktörlerden etkilenebilir. Organini verdikten sonra diyalize girmis donörler arasinda ABD’de yapilan arastirmaya göre 50 civarinda donör tespit edilmis. Bunlarin da ilerleyen yaslarda karsilastiklari diyabet hastaligi, madde bagimliligi, kazalar gibi nedenlerden  kaynaklandigi belirlenmistir.  Ayrica bizim ülkemizde canlidan nakil yapan herhangi bir merkezin donörü ile ilgili bir sikinti çikarsa ve o donör kaybedilirse o merkezin nakil ruhsati iptal edilir.

Hocam insanimiz dini olarak emin olamadiklari için de pek yanasmiyorlar organ bagisina

Dinen baglayici degil ama bunu toplum bazinda yaymak lazim. Diyanet isleri baskanligina bagli din isleri yüksek kurulu 1980’li yillarin basinda organ naklinin günah olmadigina ve aksine sevap oldugunu açiklamistir. Kur’ani Kerim’de Maide Suresi’nde “Kim ki bir insanin hayatina kast ederse tüm insanligi katletmis gibi cezalandirilir, kim ki bir insanin hayatini kurtarirsa tüm insanligi kurtarmis gibi bir sevap kazanir.” Denmistir. Buradan çikan sonuç ölmüs bir insanin bagisladigi organla kurtulacak kisi ölen insanin belki de cennete girmesine vesile olacaktir. O yüzden dinin bu konuda baglayiciligi kesinlikle yoktur.

 

Son olarak Turgut Özal Tip Merkezi organ nakli konusunda nam yapmis bir merkez, özellikle de Karaciger naklinde Avrupa birinciligini ve dünya ikinciligini elinde bulunduruyor. Peki böbrek nakli konusunda hastane hangi asamada, siz bu 5 yillik süreç içerisinde kaç nakil yaptiniz, basari oraniniz nedir?

 

Burasi böbrek ve karaciger naklinde tek ruhsatli yer. Ince bagirsak nakli ruhsati aldik, pankreas nakli de ruhsatlandirma asamasinda Böbrek naklinde bölgemize hitap ediyoruz. Malatya bölgesinde yer alan bütün sehirlerden hasta çekiyoruz. Yurt disindan da belli ülkelerden hastalarimiz geliyor. 5 yillik süre içerisinde iyi isler yaptik, verilerimiz de bunu gösteriyor. Simdiye kadar 161 nakil yaptik. Bu nakillerin 50’si kadavradan 111’i de canli donörden yapilan nakiller. 

 

 

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

BİR DE BUNLARA BAKIN

Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.
Malatya Sonsöz Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2018 malatya haber