• DOLAR
    5,7913
    %-0,59
  • EURO
    6,4488
    %-0,61
  • ALTIN
    277,21
    %-0,80
  • BIST
    98.544
    %3,84
Fikri Demirtaş
Fikri  Demirtaş
fikri.demirtas@malatyasonsoz.com.tr
AĞ TOPRAK-2
  • 0
  • 314
  • 15 Eylül 2019 Pazar
  • 1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız
  • +
  • -

Sabah güneşinin ilk ışıkları ufuktan belirmeye başlarken Zurbahan tüm ihtişamı ile belirmeye başlamıştı. Fadime gelin, erkenden kalkmış başharıktan bakır sitillerle suyu ocağın önünde duran büyük teştin içine boşaltıyordu. Çuvalların içinden küreklerle ağ toprağı da teştin içindeki suya kattı. Toprak suya konulduğu zaman su buharı gibi gelinin yüzüne vurdu. Marziyaların kızı dizlerine kadar sıvanıp teştin içine girdi. Ayağıyla toprağı çiğnedi de çiğnedi. Teştin dışına çıkıp iğde ağacından yapılmış sopayla saatlerce karıştırdı. Yüzünden akan terler şıpır şıpır dökülüyordu teştin içine. Tekrar su koydu. Ayran kıvamına gelince dinlenmeye bıraktılar. Yarın ev perdah yapılınca duvarlar, yerler yaldır yaldır olacaktı! Kayınbabasından kocaman bir aferin alacaktı… Hekimhan’da ceviz, kayısı, dut ağacı çoktu. Dutluklar hazirandan başlayarak eylül sonuna okullar açılıncaya kadar mahsul verirdi. Fadime gelin her sabah herkes uyurken bir teşt ekmeği pişirir ardından tek başına dut ağaçlarının dibine dökülen dutları toplardı. Kaynı Ömer ağaca çıkar, ayağıyla dallara her vuruşunda, dolu yağar gibi dökülürdü dutlar. Küçük kayını Halil ve evin en küçüğü Raziye yengelerine dut toplarken yardım ederlerdi. Büyüğüyle küçüğüyle, haftalarca dut toplanılırdı. Dutlar pişirilecek, bundan da pekmez, pestil yapılacaktı. Dutlar pişerken pekmez iyi tutsun diye ağ topraktan katarlardı… Pekmeze ağ toprağı dökerlerken ortaya çıkan buhar bulut gibi yayılıyor ve pekmez yapanlar bunu solumuş oluyordu. Her perdah yapmada kadınlar birkaç gün halsizleşip nefes almada zorluk çekiyorlardı. Ayrıca toprak ısıtılıp, kundağa, beşiğe konduktan sonra bebekleri üstüne yatırıyorlardı. Bebek altını ıslatınca o da doğar doğmaz bu illetle karşılaşıyordu. Hekimhan’da toprak evlerin damları, duvarları, tabanları her sene ağ toprakla perdah yapılırdı. Ağ toprak coğrafi olarak Hekimhan’ın her yerinde her köyünde bulunurdu. İstasyon tarafında çayda oturanlar, Malatya’ya doğru tren hattını takip edip demir köprülerin dağ yamaçlarından bu toprağı alırlardı… İlk perdah yapıldığı gün evleri, beyaz toprağı, beyaz damları seyretmek çok hoştu. Evin içerisine girince güzel görüntü veriyordu. Perdah yapıldığı gün evlere sinek bile girmezdi. Türk bilim insanları halk arasında ak toprak, çorak toprak, gök toprak, çelpek, höllük gibi isimlerle anılan ve kerpiç evlerin yapımında kullanılan beyaz toprağın kanserle ilişkisini araştırdı. Evlere ateş düşüren, asbest toprak kuruduktan sonra süpürüldüğünde buradan kalkan toz, solunum yoluyla alınınca akciğer kanserine neden oluyormuş. Meğerse zararlarını bilmeden kullandıkları bu ağ toprak Hekimhan’a düşmanmış… Birçok insan Ağ toprak yüzünden Akciğer zarı kanserine yakalanıp hayatlarını kaybettiler. Evlerin betonarme olması, tuğlanın çimentonun kullanılması sağlık bakanlığının gezici olarak köy köy gezip akciğer filmi çekip uyarı yayınları ve tedavi yaparak halkı bilinçlendirmesi ile ağ toprağın kullanılması azaldı. Malatya’da doktora gidip akciğer filmi çektirenlerin teşhisine “ Hekimhan hastalığı” diye teşhis korlarmış…

Ağ Toprağımız

Kerpiçten yapılan evler çamurdu

Duvarı bir ana iki kuzuydu

Süpürünce tozu duman olurdu

Ağ toprağımız bir asbestmiş meğer

Evlerin duvarı ağ sıvalıydı

Perdah yapılınca toprak kokardı

Yaldır yaldır eder güzel parlardı

Ağ toprağımız bir düşmanmış meğer

Doktora gidince röntgene baktı

Ciğerimizde ağ bulutlar çıktı

Gözlerin yaşları sel oldu aktı

Ağ toprağımız bir kansermiş meğer

Tozu soluyanın benzi soluyor

Bu illet ağunu gizli saçıyor

Kanserin yarası dikiş tutmuyor

Ağ toprağımız bir hainmiş meğer

Hekimhanda yine acı bir haber

Evlere gene kor ateşler düşer

Ecelinden önce yerdeşim gider

Ağ toprağımız bir katilmiş meğer

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.
Malatya Sonsöz Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2018 malatya haber